Co to jest DMADV i czym różni się od DMAIC?

DMADV, czyli projektowanie według Six Sigma

Dla wielu organizacji potrzeba opracowania nowego produktu, usługi lub też procesu może być nie lada wyzwaniem. Problemem jest nie tylko jak zacząć, ale także jak zapewnić, że dany projekt ostatecznie spełni określone potrzeby.

Z pomocą przychodzi Six Sigma i jedna z metodologii związanych z projektowaniem. Znana jest jako DMADV i w znaczący sposób ułatwia zarządzanie nowym projektem. Przejdźmy zatem do meritum i sprawdźmy co to jest DMADV oraz czym właściwie różni się od popularnego DMAIC. W artykule omówimy także przykłady innych koncepcji stosowanych w ramach projektowania według Six Sigma. Miłej lektury!

W skrócie

• Czym jest DMADV
• Jakie są kolejne fazy DMADV
• Co to jest DMADVO oraz IDOV i czym różnią się od DMADV
• Kiedy stosować DMAIC a kiedy DMADV

Co to jest DMADV?

DMADV jest to usystematyzowane podejście stosowane do projektowania nowych produktów, usług oraz procesów. Stanowi jeden z kluczowych elementów wykorzystywanych w ramach projektów DfSS (Design for Six Sigma), czyli projektowania według Six Sigma.

DMADV jest akronimem od anglojęzycznych określeń definiujących kolejne fazy metodologii:

• D – Define – zdefiniuj cel i zakres projektu oraz potrzeby lub wymagania klientów
• M – Measure – zidentyfikuj kluczowe charakterystyki dla projektu – CTQ
• A – Analyze – przeanalizuj różne koncepcje i wybierz najlepsze rozwiązanie
• D – Design – opracuj szczegółowy projekt na bazie wcześniejszych założeń projektowych
• V – Verify – dokonaj weryfikacji projektu pod kątem funkcjonalności i spełnienia wymagań klienta

DMADV powinno być zawsze stosowane jako narzędzie pracy grupowej. Przy czym zespół należy budować na bazie doświadczonych przedstawicieli różnych działów a nie tylko pionu projektowego.

Faza 1. Define

Podstawowym elementem każdego projektu jest prawidłowe zrozumienie potrzeb jakie będzie on zaspokajał. DMADV może być stosowane do opracowania całkiem nowego produktu, określonej usługi lub też procesu wewnętrznego. W zależności od ostatecznego celu jaki dany projekt ma spełniać należy wysłuchać głosu zainteresowanych stron, czyli:

• klienta (VOC)
• pracownika (VOE)
• biznesu (VOB)

Na ich podstawie będziemy w stanie prawidłowo zdefiniować zakres i cel projektu, wstępnie zaplanować potrzebne zasoby a także przypisać odpowiednie role i odpowiedzialności. Pojawi się także pierwszy harmonogram oraz przypisane do niego kroki milowe projektu.

Etap ten często wymaga szczegółowej analizy rynku zwłaszcza jeśli nie wiemy do końca jaki będzie ostateczny kształt danego produktu lub usługi.

W przypadku planów związanych z opracowaniem nowego procesu bazować będziemy na wymaganiach klienta, otrzymanych zamówieniach a także na badaniach rynku, zwłaszcza jeśli planujemy wdrożyć mniej popularną technologię.

Nie zapominajmy również, że sam klient może być zarówno zewnętrzny jak i wewnętrzny. Zwłaszcza jeśli przedmiotem projektu będzie opracowanie i wdrożenie nowego procesu.

Faza Define – najczęściej stosowane narzędzia

• Diagram relacji
• Diagram pokrewieństwa
• VOC (Voice of the Customer), VOE (Voice of the Empoyee), VOB (Voice of the Business)
• Benchmarking
• Macierz RACI
• Gantt Chart
• Diagram drzewa

Jakościowiec teraz także na LinkedIn!

Faza 2. Measure

Wymagania, które zdefiniowaliśmy na etapie fazy Define należy przetłumaczyć na parametry krytyczne dla jakości (CTQ).

CTQ (Critical to Quality) to kluczowe parametry produktu, usługi lub procesu, które mają bezpośredni wpływ na zaspokojenie potrzeb klienta oraz spełnienie jego wymagań.

Przykład:

Jednak samo zdefiniowanie CTQ to nie wszystko. Niezbędne będzie także określenie szczegółowych metod ich mierzenia. Poza tym należy również zapewnić, że realizowane pomiary będą wiarygodne. Dlatego Gage R&R będzie jednym z kluczowych aspektów do wykonania.

Pamiętajmy, że na etapie fazy Measure wyłącznie definiujemy pomiary odnoszące się do produktu a nie je wykonujemy. W końcu nie mamy jeszcze nawet projektu. Możemy jednak badać inne aspekty jak chociażby podobny wyrób jeśli taki posiadamy, produkt konkurencji lub też możliwości procesu produkcyjnego.

Zdefiniowane CTQ będą punktem wejściowym następnego etapu. Jednak już teraz możemy ocenić je pod kątem ważności. Nie każdy z nich będzie bowiem równie istotny dla klienta. Zadanie to ułatwi nam model Kano.

Faza Measure – najczęściej stosowane narzędzia

• Drzewo CTQ
• Arkusz kontrolny
• Histogram
• Gage R&R
• Model Kano

Faza 3. Analyze

Na etapie fazy Analyze rozpoczynamy pierwsze prace koncepcyjne nad przyszłym projektem. Pojawiają się różne rozwiązania, które musimy poddać analizie pod kątem spełnienia wymagań klienta oraz zdefiniowanych parametrów krytycznych dla jakości (CTQ).

Na tym etapie możemy również dokonać analizy porównawczej naszych rozwiązań z konkurencyjnym produktem lub też wyrobem, który do tej pory oferowaliśmy. Pomocny w tym będzie Dom Jakości.

Więcej na jego temat przeczytacie w osobnym wpisie na blogu, który szczegółowo omawia poszczególne elementy tego narzędzia oraz wykorzystywane poziomy. Co więcej, znajdziecie tam również darmowy Excel do pobrania:

• Co to jest QFD? Dom jakości krok po kroku.

Kluczowym aspektem na tym etapie będzie również analiza ryzyka w przypadku, której bazować możemy na popularnej metodzie D-FMEA. Pomocny może być także suplement FMEA MSR (FMEA for Monitoring and System Response), który ściśle związany jest z systemem monitorowania produktu pod kątem bezpieczeństwa i stosownych wymagań prawnych.

Wynikiem fazy Analyze będzie ostateczna koncepcja założeń projektowych, na której oprzemy dalsze prace konstrukcyjne. Ciekawym i bardzo prostym narzędziem, które możemy zastosować na etapie podejmowania decyzji jest macierz decyzyjna (matryca Pugha).

Faza Analyze – najczęściej stosowane narzędzia

• Dom Jakości – QFD (Quality Function Deployment)
• Macierz decyzyjna
• D-FMEA

Faza 4. Design

Przed nami najdłuższa i zarazem najtrudniejsza faza DMADV. Wiąże się ona również z koniecznością poniesienia sporych nakładów finansowych. Pierwszym elementem wyjściowym z procesu projektowania będzie prototyp naszego produktu lub procesu. Pozwoli nam on na wykonanie pierwszych testów lub symulacji, które pozwolą dokonać:

• weryfikacji wpływu różnych czynników na osiągnięty wynik – DOE (Design of Experiments)
• wstępnej oceny pod kątem spełnienia celów dla CTQ stosując założenia pomiarowe zdefiniowane w fazie Measure

Co jeśli jednak prototyp nie spełnia zdefiniowanych wymagań? Może się tak zdarzyć. Wówczas niezbędne będzie wprowadzenie odpowiednich zmian do projektu oraz ponowne przetestowanie prototypu.

Na tym etapie kontynuujemy również prace związane z oceną ryzyka rozpoczętą w fazie Analyze.

Faza Design – najczęściej stosowane narzędzia

• DOE (Design of Experiments)
• Analiza TRIZ
• Poka-Yoke

Faza 5. Verify

Przechodzimy do ostatecznej fazy DMADV. Jeśli budując prototyp bazowaliśmy na dedykowanych do tego celu maszynach i wyposażeniu to koniecznie musimy potwierdzić, czy rezultaty osiągnięte z zastosowaniem standardowej linii produkcyjnej również będą zadowalające.

Jednak nie tylko maszyny są kluczowe w tym wypadku, ale także:

• środowisko pracy
• poziom doświadczenia pracowników
• określona wydajność procesu
• wykorzystywane materiały

Każdy napotkany problem wymagać będzie dokładnej analizy pod kątem określenia przyczyny źródłowej oraz wdrożenia niezbędnych działań naprawczych. Miejmy oczy dookoła głowy, bowiem niezgodności pominięte na tym etapie mogą kosztować sporo już po uruchomieniu produkcji seryjnej. Pamiętajmy także o aktualizacji FMEA pod kątem stwierdzonych niezgodności.

Zanim jeszcze zamkniemy projekt nie zapominajmy o opracowaniu potrzebnej dokumentacji odnoszącej się do produktu lub ściśle związanej z nowym procesem. Niezbędne będą również szkolenia dla personelu a także dalsze monitorowanie projektu z użyciem SPC. Czasem czekać nas może jeszcze etap zatwierdzenia danego produktu lub procesu przez klienta.

Produkt spełnia wymagania? Świetnie. A co jeśli jednak chcielibyśmy dokonać pewnych zmian w projekcie, które z jednej strony albo poprawią jego działanie lub też obniżą koszty produkcji bez wpływu na osiągane parametry i bezpieczeństwo? Pomoże nam w tym faza optymalizacji omówiona w kolejnym akapicie w ramach narzędzia DMADVO.

Faza Verify – najczęściej stosowane narzędzia

• Plan kontroli
• Karta kontrolna
• SPC

Lubisz czytać Jakościowca przy kawie? Wesprzyj rozwój portalu.

5 zł 10 zł 15 zł

Inne koncepcje projektowania według Six Sigma (DfSS)

W ramach DfSS, czyli projektowania według Six Sigma wyróżnia się różne koncepcje. Poza omawianym DMADV są to:

• DMADVO
• IDOV

Co to jest DMADVO?

DMADVO to rozszerzona wersja podejścia DMADV, która zawiera jeden dodatkowy krok:

• O – Optimize – dokonaj optymalizacji projektu pod kątem wydajności, parametrów technicznych oraz kosztów.

Wprowadzane zmiany najczęściej bazują na informacji zwrotnej od użytkownika produktu lub właściciela procesu. Mogą również wynikać z potrzeb organizacji dążących do obniżenia kosztów:

• produktu – zmiany konstrukcyjne nie wpływające na jakość, funkcjonalność czy bezpieczeństwo
• procesu – adaptacja parametrów procesu do jak najlepszego wykorzystania dostępnych zasobów

Co to jest IDOV?

IDOV jest alternatywną koncepcją DfSS opartą o cztery etapy:

• I – Identify – określ potrzeby i wymagania klienta oraz na ich podstawie zdefiniuj kluczowe charakterystyki dla projektu (CTQ)
• D – Design – opracuj różne koncepcje spełniające określone wymagania i wybierz najlepsze rozwiązanie
• O – Optimize – dokonaj optymalizacji wybranego projektu biorąc pod uwagę zdolność procesu, wymaganą niezawodność oraz parametry techniczne
• V – Verify – dokonaj weryfikacji projektu pod kątem spełnienia wszystkich założeń projektowych

IDOV kładzie większy nacisk na techniczną kwestię projektu pomijając początkowe fazy natury biznesowej: Define oraz Measure. Z drugiej strony projekt od początku nastawiony jest na optymalizację, dzięki czemu proces projektowania może być zasadniczo krótszy.

Czym różni się DMAIC i DMADV?

DMAIC i DMADV to dwie koncepcje stosowane w ramach projektów Six Sigma. Mimo, że częściowo oparte są o podobne etapy to stosowane są w kompletnie innym celu.

Cel:

• DMAIC – rozwiązywanie problemów i doskonalenie istniejącego produktu, usługi lub procesu
• DMADV – projektowanie nowego produktu, usługi lub procesu

Porównanie etapów DMAIC i DMADV:

Rezultat:

• DMAIC – udoskonalony produkt spełniający określone wymagania lub stabilny proces osiągający przyjęte cele
• DMADV – nowy produkt spełniający wymagania klienta lub proces realizujący cele

Przykład:

• DMAIC – modernizacja galwanizerni poprzez zastąpienie linii manualnych półautomatycznymi
• DMADV – budowa nowej linii galwanicznej pozwalającej na wykonywanie nowego typu pokrycia

Warto wiedzieć! Z punktu widzenia biznesowego zastosowanie ulepszeń jest najczęściej dużo tańszym rozwiązaniem niż wdrożenie całkiem nowego projektu. Dlatego DMAIC jest kilka razy częściej stosowany niż DMADV.

Analogiczne podejście stosowane jest chociażby w przypadku TPM, który pozwala zwiększyć wydajność parku maszynowego znacząco przy tym ograniczając nowe inwestycje.

Więcej na temat DMAIC przeczytasz w osobnym artykule na blogu:

• DMAIC – poznaj 5 faz realizacji usprawnień

Podsumowanie

DMADV to stosowana w projektach Six Sigma koncepcja wspomagająca projektowanie nowego produktu, usługi lub procesu. Bazuje na pięciu kolejnych etapach:

• Define – określ ramy projektu
• Measure – zidentyfikuj kluczowe parametry
• Analyze – dokonaj wyboru właściwej koncepcji
• Design – wykonaj projekt
• Verify – dokonaj walidacji projektu

Metoda może występować również w rozszerzonej formie znanej jako DMADVO. Zawiera ona dodatkowy, szósty krok:

• Optimize – dokonaj optymalizacji projektu

Nieco odmiennym podejściem jest IDOV, która kładzie większy nacisk na inżynierską część projektu oraz jego optymalizację, pomijając jednoczęśnie fazy Define i Measure.

Inną powszechnie stosowaną koncepcją Six Sigma jest DMAIC, której przeznaczeniem jest rozwiązywanie problemów oraz doskonalenie istniejących produktów lub procesów.

Mam nadzieję, że artykuł ten przybliżył Wam założenia DMADV oraz rzadziej spotykanych DMADVO czy też IDOV. Podzielcie się swoją opinią na ten temat w sekcji komentarzy pod artykułem. Do zobaczenia w następny poniedziałek!

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania